De geschiedenis
Verhalen over het Land van Heusden en Altena
Welkom in Woudrichem
De verdwenen watermolens
Er was eens een Oude Molen.
De molen stond al sinds 1795 bij de Kornsche Boezem. Daar woonde een krasse mulder met een heldere huishoudster. Samen hielden ze de Oude Molen kwiek en klaar. En altijd maalde de wipwatermolen op tijd, zo trouw als een hond, het overtollige water van de Noordeveldse polder, via de ebsluis van de zeedijk, de Biesbosch in, die helse binnenzee. De krasse mulder en de heldere huishoudster stonden voor dag en dauw op. Als de haan kraaide vlogen ze uit bed. Ze keken naar de lucht, aten witbrood met suiker, dronken een kopje slootwaterthee en gingen aan het werk.
De krasse mulder werkte de hele dag als een paard. Hij smeerde de tandwielen, klom naar de eerste en tweede zolder, zette de molen op de wind, en maalde het water weg. Soms zette hij een fuik achter het scheprad en dan stroomde de paling geluidloos binnen... Zijn heldere huishoudster veegde de vloer, hing schone gordijntjes voor de ramen, haalde aardappelen en groenten uit het moestuintje, molk de twee koeien en vertroetelde het varken. Ze gingen altijd met de kippen op stok. Dan kneep de krasse mulder haar even in de billen. Ze glimlachte van genot. Maar niemand had dat in de gaten, want ze woonden achter bossen en grienden in de wijde polder...
De mulder werd stilaan stokoud en het viel hem zwaar om de balken en zeilen te vernieuwen, de molen op de wind te zetten, met een polderstok over de sloten te springen, laat staan om met een baggerbeugel de sloten schoon te maken. De Oude Molen raakte oud en der dagen zat. Bij storm schommelde de kop van de molen als een schip. Maar niemand had dat in de gaten, want ze woonden ver weg in de polder… Op een kwade dag hoorden ze dat ze niet meer hoefden te malen. Dat moet in 1965 zijn geweest. Toen bedachten de hoge heren een nieuw afwateringsysteem.
De stokoude mulder pinkte een traan weg. Zijn heldere huishoudster barstte in huilen uit. Maar niemand hoorde dat, want ze woonden ver van de bewoonde wereld. Vanaf die dag stond de Oude Molen nooit meer in de vreugdestand, maar altijd in de rouwstand. De mulder verzonk in gepeins, het leek wel een eeuwige slaap. En zijn huishoudster zocht bedroefd de bedstee op. Het vuur in het houtkacheltje was het laatste licht in hun leven...
Eigenlijk miste niemand de Oude Molen, want hij was overbodig geworden. Net als de twee Hillse molens, net als de twee Duijlse molens, net als de Ganswijkse molen. En de angst voor het zeewater was allang verleden tijd. Alleen de wielen bij de Kornsche dijk, grote plassen ontstaan na dijkdoorbraken, zijn vage herinneringen aan de Biesbosch, die helse binnenzee... Zo bleef alleen de Nieuwe Molen bij de Kornsche Boezem over. Ook die hoefde niet meer te malen, maar nijvere lieden, met gevoel voor historie, hadden de molen van de ondergang gered. De Nieuwe (Noordeveldse) Molen staat, voor de sier, aan de rand van een natuurreservaat van 50 hectare, en een nieuwe waterplas. Het oude water is weg, het nieuwe water moet blijven. Moerassprinkhaan, ransuil en dotterbloem mogen er naar hartelust spelen...
