Wat heeft Woudrichem met Jacoba van Beieren?

Jacoba van Beieren (1401-1436), gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen, is volop betrokken in de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Het conflict tussen de Hoeken en de Kabeljauwen was een strijd tussen verschillende fracties binnen de elite van het graafschap Holland. Adel (Hoeken) en steden (Kabeljauwen) waren erbij betrokken. De strijd woedde gedurende de tweede helft van de 14e en de 15e eeuw en heeft bijna honderd jaar geduurd. Deze burgeroorlog zorgde ervoor dat het oosten van Nederland kon opbloeien, terwijl het westen jarenlang in de problemen was. 

Jacoba van Beieren wil de stad Dordrecht veroveren op haar oom Jan van Beieren met hulp van haar tweede echtgenoot Jan van Brabant. Dit lukt echter niet en neef Philips van Bourgondië treedt op als bemiddelaar. 

In 1419 wordt in Woudrichem over vrede onderhandeld en dat resulteert in het ondertekenen van het verdrag dat bekend geworden is als 'De Zoen van Woudrichem'. 

Deze overeenkomst is echter zo gunstig voor Jan van Beieren dat Jacoba haar huwelijk laat ontbinden en in Engeland trouwt met de broer van de koning, Humphrey van Gloucester. Inmiddels is Jan van Beieren gestorven en zijn erfgenaam Philips van Bourgondië laat Jacoba gevangen nemen. Ze weet te vluchten en via Woudrichem een enigszins veilige stek rond Gouda te vinden.
Jacoba is misschien slechts twee maal in Woudrichem geweest. Haar huis in de Molenstraat heeft ze weggegeven aan Floris van Kijfhoek, ambachtsheer van half-Kijfhoek en van Hendrik-Ido-Ambacht en schildknaap, wiens huis door de Sint-Elizabethsvloed (1421) verwoest werd. 

Ook verplaatste ze de tol van Woudrichem naar Gorinchem, hetgeen grote negatieve economische gevolgen voor de vestingstad heeft gehad. Waarom ze dit deed? Waarschijnlijk om zoveel mogelijk medestanders te vinden in haar strijd om gravin te blijven. 

En de visrechten? Deze werden niet door Jacoba, maar door Dirk Loef van Horne in 1362 gegeven. Hij was de opdrachtgever voor de bouw van Slot Loevestein. Jacoba en Dirk Loef hebben elkaar nooit ontmoet, want Van Horne stierf zo'n tien jaar voor Jacoba ter wereld kwam. Wellicht is dat maar goed ook want Dirk Loef van Horne was zeer geweldadig en gedroeg zich als een roofridder. Hij vestigde zijn gezag over het Land van Altena met militair geweld. Zo'n daad had Jacoba hem zeker niet in dank afgenomen.